ចន្ទគតិ និង សុរិយគតិ


ពន្យល់ពាក្យតាមវចនានុក្រម ជួន ណាត

  • ចន្ទគតិ   ច័ន ទៈ គៈតិ   បា.  ( ន. )  ដំណើរព្រះចន្ទ : លើកខែតាមចន្ទគតិ, កំណត់ថ្ងៃខែតាមចន្ទគតិ ។

ចន្ទគតិកាល   ច័ន-ទៈ គៈ តិកាល   បា.  ( ន. )  កាលរដូវដែលកំណត់តាមដំណើរព្រះចន្ទក្នុងឆ្នាំមួយៗ ចែកជារដូវមាន ៣ គឺ ហេមន្តៈ រដូវរងា មាន ៤ ខែ រាប់តាំងពីថ្ងៃ ១ រោច ខែកត្ដិក ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែផល្គុន; គិម្ហៈ រដូវក្ដៅមាន ៤ ខែ រាប់ពីថ្ងៃ ១ រោចខែផល្គុន ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែអាសាឍ; វស្សានៈ រដូវភ្លៀងមាន ៤ ខែ រាប់ពីថ្ងៃ ១ រោចខែអាសាឍ ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែកត្ដិក; រួមទាំងបីរដូវ ជា ១២ ខែ ត្រូវជា ១ ឆ្នាំ, តែបើឆ្នាំ ដែលមានអធិកមាសលើក ខែអាសាឍ ២ ដង នោះ ត្រង់គិម្ហរដូវមាន ៥ ខែ គឺរាប់ពីត្រឹមថ្ងៃ ១ រោចខែផល្គុន ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែទុតិយាសាឍ, ឆ្នាំនោះមាន ១៣ ខែ, ហៅថា ឆ្នាំមានអធិកមាស ។ បើឆ្នាំមានអធិកវារៈ ត្រង់ខែជេស្ឋត្រូវមាន ៣០ ថ្ងៃ ខុសពីធម្មតា ។

កាលណាបើដាក់ថ្ងៃ ខែ ជាលេខ ត្រូវសរសេរលេខ ១ ជាជំនួសខែ មិគសិរ លេខ ២ ជាជំនួសខែ បុស្ស ។ ។ល។ ខែ អាសាធ ជួនកាលមាន ២ ដង
មុនឈ្មោះ – បឋមាសាធ
ក្រោយឈ្មោះ – ទុតិយាសាធ;

បើយកលេខប្រើជាជំនួសខែ បឋមាសាធ ត្រូវដាក់លេខ ៨ ក្រោមសូន្យ ( ᧠ ), ខែ ទុតិយាសាធ ត្រូវដាក់លេខ ៨ ពីរតម្រួតលើគ្នា ( ᧰ ) ។ ចន្ទមណ្ឌល ក្នុងអាកាសក៏ហៅថា ខែ ដែរ : សំពះព្រះខែ, ខែរះ, ខែលិច ។

ទុតិយាសាឍ   –យ៉ាសាត   បា.; សំ.   ( ន. )  (ទុតិយាសាឡ្ហ; ទ្វិតីយាសាឍ) ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២ គឺខែអាសាឍក្រោយ ជាគូគ្នានឹងខែអាសាឍទី ១ គឺខែអាសាឍមុនដែលហៅថា បឋមាសាឍ (មានតែក្នុងឆ្នាំណាដែលមានអធិកមាស គឺឆ្នាំដែលត្រូវលើកខែអាសាឍ ២ ដងបំពេញតាមចន្ទគតិ) : ខែទុតិយាសាឍ ។   ទុតិយាសាធ

  • សុរិយ   –រ៉ិយ៉ៈ   បា.; សំ.  ( ន. )  (សូយ៌) ព្រះអាទិត្យ ។ សុរិយករ, –ការ ឬ–រង្សី រស្មីព្រះអាទិត្យ ។ សុរិយកាល ពេលថ្ងៃត្រង់ ។ សុរិយគតិ (–គៈតិ) ដំណើរព្រះអាទិត្យ : ខែសុរិយគតិ។

សត្វតំណាងខែនីមួយៗ

សុរិយគតិ

 ល.រ  ឈ្មោះខែ សត្វតំណាង
 ១ មករា មករ
 ២ កុម្ភៈ ក្អម
 ៣  មិនា  ត្រី
 ៤  មេសា ចៀម ឬ ពពែ
 ៥  ឧសភា  គោឈ្មោល
 ៦  មិថុនា គូប្រុស និង ស្រី
 ៧  កក្កដា  ក្តាមា
 ៨  សីហា សីហៈ
 ៩  កញ្ញា ស្រីក្រមុំ
 ១០  តុលា ជញ្ជីង
 ១១  វិឆ្ឆិកា ខ្ទួយ
 ១២  ធ្នូ ធ្នូ

ចន្ទគតិ

 ល.រ  ឈ្មោះខែ សត្វតំណាង
 ១ មិគសិរ ឫក្សក្តាន់
 ២  បុស្ស ក្តាម
 ៣  មាឃ ស្វាព្រាហ្មណ៍
 ៤  ផល្គុន គោ
 ៥  ចេត្រ ខ្លា
 ៦  ពិសាខ ក្របី
 ៧  ជេស្ឋ ពពែ
 ៨  អាសាឍ សីហៈ
 ៩  ស្រាពណ៍ ផ្កាយឈើ
 ១០  ភទ្របទ រមាស
 ១១  អស្សុជ សេះ
 ១២  កត្តិក កូនមាន់

អំពីម្ចាស់ប្លក កំណត់ត្រាសិលា
កំណត់ត្រាសិលា

ឆ្លើយ​តប

Please log in using one of these methods to post your comment:

ឡូហ្កូ WordPress.com

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី WordPress.com របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

រូប Twitter

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Twitter របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

រូបថត Facebook

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Facebook របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

Google+ photo

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Google+ របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

កំពុង​ភ្ជាប់​ទៅ​កាន់ %s

%d bloggers like this: